سردرد به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم میشود. سردردهای اولیه عبارتند از: میگرن - سردرد خوشهای Cluster headache و سردرد مزمن روزانه headache Tension . سردردهای ثانویه علل و پاتولوژیهای متعددی دارند.
شایـعترین نوع سردرد بوده، عمدتا به تدریج شروع میشود، معمولا یک طرفه است و ۴ تا ۷۲ ساعت طول میکشد. با زمینه ارثی خانوادگی از هنگام کودکی و نوجوانی، سردرد ضربان دار Throbbing با احتمال دوره های تهوع و استفراغ همراهی دارد و در اکثر موارد بدون پیش درامد Aura است. در ۸۰% موارد Aura می تواند به صورت اختلالات بینایی نظیر تاری دید، همی آنوپسی و یا در اندامها به صورت احساس کرختی و پارستزی و یا به صورت سر گیجه باشد و اغلب تشدید سردرد با تابش نور می باشد. شروع میگرن می تواند از ناحیه گیجگاهی، پیشانی یا پشت سر باشد. اغلب افراد میگرنی شخصیتی وسواسی و تحریک پذیر دارند.
معیار تشخیص میگرن موارد زیر هستند: سردرد یک طرفه، کیفیت ضربان دار، شدت متوسط یا شدید، تشدید سردرد با راه رفتن و انجام فعالیت های روز مره که حداقل یکیاز موارد تهوع- استفراغ یا هر دو و یا ترس و گریز از نور یا صدا را دارد.
با شیوع بیشتر در مردان، معمولا یک طرفه با کیفیت شدید و تیر کشنده، حدود ۳۰ تا ۱۸۰ دقیقه طول می کشد. پیدایش آن معمولا نیمه شب و آغاز صبح است و بیمار بیقرار است، نشانه های گرفتاری عصبی خود کار به طور شایعی دیده می شود. مثلا اشک ریزش، پر خونی ملتحمه، احتقان و آبریزش بینی، برافروختگی چهره و گاهی سندرم هورنر.
معمولا دو طرفه و شایع است. غیر ضربان دار، بدون تهوع و استفراغ، معمولا افسردگی و اضطراب نقش بارزی در این نوع سردرد دارد. پیدایش این سردرد بیشتر در میانسالی است.
علل عروقی، خونریزی زیر عنکبوتیه (SAH) ، خونریزی داخل پارانشیمال ، هماتوم زیر دورا یا فوق دورا ، ایسکمی (Stroke, TIA)
مالفورماسیونهای شریانی- وریدی ، آرتریت تمپورال ، گسیختگی شریان کاروتید یا شریان ورتبرال ، عفونت C N S ، مننژیت ، آنسفالیت ، آبسه های مغزی ، عفونت های غیر از C N S ، سینوزیت ، زونا ، عفونت سیستمیک ، C N S ، سایر اختلالات ، تومورها ، تومور کاذب مغزی و چشمی ، گلو کوما ، نوریت اپتیک نیز هامل سردردهای مزمن هستند.
همچنین سردرد دارویی و توکسیک یا متابولیک ، نیترات ها و نیتریت ها ، داروهای M A O I ، استفاده مزمن و نادرست ضد درد ها ، هیپوکسی ، هیپرکاپنه ، هیپوگلیسمی ، منو سدیم گلوتومات ، مسمومیت منواکسید کربن ، سندرم قطع الکل ، فشار خون بد خیم ، پراکلا مپسی ، فئوکروموسیتوما ، تب ، پس از انجام L P ، درد ارجاعی از دندان ، درد ارجاعی گوش و ... از سایر عوامل مهم ایجاد کننده سردردعای شدید هستند.
علم پزشکی هفت راه زیر را برای مبارزه با سردرد موثرشناخته است. نشریه پزشکی لنست چاپ انگلستان ضمن اعلام این خبر راههای پیشگیری از سردرد را به این شرح توضیح داده است:
روغن اسطوخودوس به طور اخص بر روى سردردها تأثیر گذار است. وان را با آب گرم پر کنید و چند قطره از روغن اسطوخودوس را در آن بریزید و دقایقى در آن بخوابید. این امر از بروز سردرد یا شدیدتر شدن آن جلوگیرى مى کند. اما اگر دچار سردرد هستید از این روغن براى کمپرس سرد استفاده کنید. پارچه اى را در ظرفى آب سرد که سه تا چهار قطره روغن اسطوخودوس در آن ریخته اید خیس کنید و سپس خوب بفشارید تا آب اضافى آن گرفته شود. با این پارچه شقیقه ها، پیشانى و گردن را پنج دقیقه کمپرس کنید. همچنین مى توانید دو قطره روغن اسطوخودوس را در یک نعلبکى کوچک حاوی روغن بادام شیرین یا آفتاب گردان بریزید و با این روغن شقیقه ها را ماساژ دهید. اگر دچار اضطراب و استرس نیز هستید، روغن نعنا را نیز امتحان کنید. اگر قصد دارید خودتان در خانه این کار را انجام دهید این روغن ها را پیش از مصرف مستقیم بر روى پوست، با روغن بادام شیرین رقیق کنید. درمان گیاهى بسیارى از داروها حاوى عصاره گیاهان هستند؛ مانند آسپرین که از پوست بید استخراج مى شود. اما در درمان هاى گیاهى، عصاره ها به شکل طبیعى خود و بدون افزودنى هاى دیگر استفاده مى شوند، از این رو به ندرت عوارض جانبى دربر خواهند داشت. اگر دچار سردردهاى میگرنى هستید، خوردن برگ بابونه گاوى به صورت روزانه را امتحان کنید. این گیاه حاوى ماده اى است به نام پارتنولید (Parthenolide) که مى تواند حملات میگرن را دفع کند. براى دردهاى ناشى از گرفتگى عضلات چاى نعنا یا رزمارى بنوشید. یک قاشق چای خورى رزمارى یا نعناى تازه و یا خشک را در یک فنجان آب جوش بریزید و 10 دقیقه صبر کنید. سپس چاى را صاف کرده و سه بار در روز کمى از آن را بنوشید. هومیوپاتى (Homeopathy) هومیوپاتى با تعادل بخشیدن به سیستم انرژى در بدن، ناراحتى هاى فیزیکى گوناگون را درمان مى کند. درمان در این روش عبارت است از: بهره گیرى از موادى بسیار رقیق شده که در مقدار زیاد خود، عارضه مورد درمان را تولید مى کنند. بعضى از مفیدترین مواد مورد استفاده براى رفع سردرد عبارتند از: بلادن (براى سردردهاى ضربانى)، ریشه یاس زرد (براى سردردهاى ناشى از گرفتگى عضلات پیشانى و گردن) و قهوه (براى سردردهایى که با احساس فشار در پیشانى و بى قرارى همراه هستند). رفلکس پا درمان بازتابى (Reflexology) درمان بازتابى نوعى روش درمانى همراه با ماساژ است که در آن به نقاط خاصى در دست ها یا پاها فشار وارد مى شود. اگر چه در این روش تمام دست یا پا ماساژ داده مى شود، اما متخصص این شیوه درمانى، توجه بیشتر خود را به نقاطى که با عضو دردناک مرتبط است معطوف مى کند. این فشارها موجب تحریک گردش خون و جریان لنف در بدن شده و پس از دریافت ماساژ احساس تجدید قوا را در فرد ایجاد مى کند. یوگا تمرینات یوگا براى آرامش روح، همراه با آسایش بدن طراحى شده اند و حالت و وضعیت بدن را نیز اصلاح مى کنند. به ویژه تکنیک الکساندر در یوگا براى اصلاح نحوه قرارگیرى بدن که خود مى تواند منشاء سردرد باشد، بسیار مفید است. هیپنوتیزم تأثیر هیپنوتیزم در رفع سردردهاى ناشى از گرفتگى عضلات به اثبات رسیده است، اما میزان اثرگذارى آن به تاثیر گرفتن فرد از هیپنوتیزم بستگى دارد. |