خاطرات جوانی

خاطرات وتجربیات جوانی

خاطرات جوانی

خاطرات وتجربیات جوانی

سخن جدید در مورد زلزله

رئیس گروه نجات بین‌المللی در بیان تجربیات خود از نجات انسان‌های گرفتار در زلزله‌های شدید، برخی پندارها در روش‌های نجات را اشتباه می‌داند و از مثلث حیات سخن می‌گوید.

به گزارش سرویس بین‌الملل «تابناک»، گروه نجات بین‌المللی یکی از مجرب‌ترین گروه‌های نجات جهان است که Doug Copp رئیس آن است.

وی در بیان تجربیات خود آورده است: من به درون 875 ساختمان فروریخته ناشی از زلزله خزیدم و با گروه‌های نجات شصت کشور کار کرده و در تعداد زیادی از کشورهای جهان، گروه‌های نجات را سازماندهی نمودم و عضو گروه نجات خیلی از این کشورها هستم.
همچنین به مدت دو سال به عنوان کارشناس سازمان ملل در زمینه تخفیف فاجعه (UNX051-UNIENET) بودم و از سال 1985 به بعد در صحنه بلایای طبیعی عمده جهان، به جز مواردی که فاجعه آنی بوده ، شرکت داشتم.

در سال 1996 ما یک فیلم مستند ساختیم که صحت متدولوژی ارائه شده ما را تأیید می‌کرد. ما یک مدرسه و یک خانه را با بیست مانکن در داخل آن، فرو ریختیم ، ده مانکن را به صورت خمیده و پنهان‌شده (Duck And Cover) و ده مانکن دیگر را به روش بقای خودم تحت نام مثلث حیات (Triangle Of Life) استفاده کردیم. پس از فرو ریختن ناشی از زلزله مصنوعی، ما به درون آوارها خزیدیم و وارد ساختمان‌ها شدیم تا نتایج آزمایش را فیلمبرداری و مستند کنیم در این فیلم که فنون زنده ماندن خود را تحت نظارت مستقیم و شرایط علمی مرتبط با ریزش آوار تمرین نمودیم به روشنی نشان می‌داد آنهایی را که از روش «خمیده و پنهان شده» استفاده کردند، شانس زنده ماندن آنها صفر درصد و برای آنهایی که از روش ما (مثلث حیات) استفاده کردند، 100 درصد بود.
این فیلم در ترکیه و کشورهای اروپایی توسط میلیون‌ها نفر دیده شد و در ایالات متحده، کانادا و آمریکای لاتین هم از طریق تلویزیون به نمایش گذاشته شد.

رئیس گروه نجات بین‌المللی ادامه می‌دهد: نخستین ساختمانی که به داخل آن خزیدم، مدرسه‌ای در شهر مکزیکوسیتی و در جریان زلزله سال 1985 بود. همه بچه‌ها در زیر میزهایشان بودند و همگی تا ضخامت استخوان‌هایشان در هم کوبیده شده بودند. آنها می توانستند زنده بمانند اگر در کنار میزهایشان و در راهروی بین میزها دراز می‌کشیدند. کاری که انجام داده بودند، غیرمعقول و غیرضروری بود و در تعجب بودم که چرا آنها در راهروها نبودند. من آن موقع نمی‌دانستم که به آنها گفته شده بود که خود را زیر چیزی پنهان سازند.

به سادگی می‌توان دریافت، هنگامی که ساختمان‌ها تخریب می شوند، وزن سقف که بر روی اشیا و مبلمان فرود می‌آید، آنها را در هم می‌کوبد، در حالی که فضای خالی‌ای را در کنار آنها ایجاد می‌کند و من به آن «مثلث حیات» می‌گویم. هر اندازه اشیا بزرگتر و محکمتر باشند، کمتر فشرده می‌شوند و هر اندازه کمتر فشرده شوند، فضای خالی که احتمال زنده ماندن افرادی را که به آن پناه می‌برند، بیشتر می‌شود. یک بار دیگر می‌توانید ساختمان فرو ریخته را در تلویزیون نگاه کنید؛ مثلث‌هایی را که شکل گرفته‌اند، شمارش کنید، آنها در بیشتر نقاط وجود دارند و از معمولی‌ترین اشکالی هستند که در داخل آوارها به راحتی می‌توانید ببینید.

من کارکنان سازمان آتش نشانی شهر «تروجیلو» ـ با جمعیتی 750 هزار نفری ـ را برای چگونه زنده ماندن و محافظت و نجات خانواده‌هایشان در هنگام وقوع زلزله آموزش دادم. رئیس آتش نشانی شهر تروجیلو که خود استاد دانشگاه این شهر هم می‌باشد، همواره مرا همراهی می‌کرد و خود گواه حوادث اتفاق افتاده بود.
مطلب زیر، گفته او می‌باشد: نام من «روبرتو روزالس» است، هنگامی که یازده ساله بودم، در اثر بروز زلزله سال 1972 ـ که بیش از هفتاد هزار نفر تلفات داشت ـ در داخل ساختمان فروریخته، به دام افتادم. آنچه باعث نجاتم شد، مثلث حیاتی بود که در کنار موتورسیکلت برادرم به وجود آمده بود. همه دوستانم که در زیر میز یا تخت رفته بودند، در زیر آنها له شده و جانشان را از دست داده بودند. من مثال زنده ای از «مثلث حیات» هستم و دوستانم مثالی از «خمیده و پنهان شده» که همگی جانشان را از دست دادند.

نکات و توصیه‌های مهم «Doug Copp»:
1. در هنگام بروز زلزله و فرو ریختن ساختمان، هر کسی که از روش «خمیده و پنهان شده» استفاده کند، بدون استثنا و همواره محکوم به مرگ است. افرادی که زیر اشیایی نظیر میزها و اتومبیل‌ها می‌روند، در همانجا له می‌شوند.

2. سگ‌ها، گربه‌ها و بچه‌ها، همگی اغلب به صورت طبیعی در وضعیت جنینی که در رحم قرار دارند، خم می‌شوند و شما هم باید همین‌طور عمل کنید. این غریزه طبیعی ایمنی و اصل بقاست. شما می‌توانید با همین شیوه، در فضای خالی کوچکتری زنده بمانید. پس در زمان بروز زلزله، سریع خود را کنار اشیای بزرگ، مانند کاناپه بزرگ و یا اجسام محکمی که در مقابل ضربه، کمتر فشرده می‌شوند و فضای خالی در مجاور خود باقی می‌گذارند، قرار دهید.

3. ساختمان‌های چوبی از ایمن‌ترین نوع ساختمان‌ها به شمار می‌روند که می‌توانید در هنگام وقوع زلزله در داخل آنها باشید. دلیل آن ساده است، زیرا چوب قابل انعطاف بوده و با نیروی زلزله به راحتی حرکت می‌کند. اگر ساختمان چوبی فرو ریزد، فضاهای خالی بزرگی ایجاد می‌شود. همچنین ساختمان‌های چوبی دارای وزن متمرکز شده و خردکنندگی کمتری هستند. ساختمان‌های آجری می‌توانند در حد قطعات آجر متلاشی شوند و آجرها منجر به بروز صدمات زیادی می‌شوند. البته اجساد له‌شده ناشی از فرو ریختن آنها از صدمات حاصل از فرو ریختن قطعات بتنی بزرگ، کمتر است.

4. اگر زلزله درهنگام شب و زمانی که شما در رختخواب خود هستید، اتفاق بیفتد کافی است، از روی تخت به پایین بغلتید، یک فضای ایمن و مناسب در اطراف تخت وجود دارد. هتلها می‌توانند نرخ زنده ماندن ساکنان خود را در هنگام وقوع زلزله، با نصب تابلوی راهنما در پشت درب اتاق‌ها و اطلاع‌رسانی به ساکنان مبنی بر این‌که «در هنگام وقوع زلزله روی زمین، کنار تختخواب دراز بکشید» افزایش دهند.

5. اگر شما هنگام وقوع زلزله، در حال تماشای تلویزیون هستید و فرار از در یا پنجره برایتان به سادگی امکانپذیر نیست، در وضعیت جنینی در کنار کاناپه یا صندلی بزرگ خم شوید.
6. هر کسی که در زمان وقوع زلزله در زیر درب قرار گیرد، محکوم به مرگ است. زیرا اگر در هنگامی که زیر درب قرار دارد، چهار چوب اطراف درب به سمت جلو و عقب بیفتد، زیر مصالح ساختمانی بالای چهار چوب درب، له خواهد شد و اگر ستون‌ها به طرفین بیفتند در این حالت توسط آنها به دو نیم خواهد شد؛ بنابراین در هر دو صورت جان خود را از دست خواهد داد.

7. هرگز در هنگام وقوع زلزله بر روی پله‌ها نروید؛ زیرا پله‌ها دارای گشتاور فرکانسی متفاوتی هستند و بنابراین مجزا از تنه اصلی ساختمان نوسان می‌کنند. به عبارتی، پله‌ها و بقیه ساختمان با همدیگر برخورد می‌کنند تا این‌که شکست سازه‌ای در پله رخ دهد و کسانی که روی پله هستند، پیش از این‌که پله خراب شود، توسط گام‌های پله گرفتار شده و به صورت وحشتناکی قطع عضو خواهند شد. در هنگام زلزله حتی اگر ساختمان فرو نریزد، باز هم از پله‌ها دور بمانید، چون پله‌ها از مناطقی هستند که احتمال تخریب بیشتری دارند حتی اگر پله‌ها توسط زلزله فرو نریزد، ممکن است در اثر وزن ازدحام زیاد افرادی که فریادکشان از روی آن در حال فرار هستند، فرو بریزد. پله‌ها باید پس از وقوع زلزله هر چند که ساختمان آسیب ندیده باشد از نظر ایمنی مورد آزمایش قرار گیرند.

8. به دیوارهای محیطی ساختمان نزدیک شوید و یا در صورت امکان به بیرون از آنها بروید. هرچه داخل‌تر و دورتر از دیوارهای محیطی ساختمان باشید، احتمال این‌که راه گریز شما مسدود شود، بیشتر خواهد بود.

9. کسانی که در هنگام وقوع زلزله در خیابان‌ها داخل خودروی خویش می‌مانند، وقتی که خیابان طبقه فوقانی روی آنها خراب می‌شود (در اتوبان‌های دوطبقه)، جان خود را از دست می‌دهند. این دقیقا همان چیزی است که در آزادراه «نیمیتز» رخ داد و قربانیان زلزله سانفرانسیسکو همگی در داخل خودروی خود به هنگام زلزله باقی ماندند و همگی کشته شدند. آنها می‌توانستند زنده بمانند اگر از خودرو خارج شده و در کنار آن نشسته و یا دراز کشیده بودند. همه خودروهای له‌شده به جز خودروهایی که ستون‌های پل، مستقیما روی آنها سقوط کرده بود، دارای فضای خالی‌ای به ارتفاع 90 سانتی‌متر در اطراف خود بودند.

10. از خزیدن در داخل خرابه‌های دفاتر روزنامه‌ها و یا اداراتی که کاغذهای انباشته زیادی در آنها وجود داشته است، دریافتم که کاغذ دارای خاصیت ارتجاعی بوده و چندان فشرده نمی‌شوند لذا فضاهای خالی زیادی در اطراف بسته‌های کاغذ به وجود می‌آید که می‌تواند در زمان زلزله مورد استفاده قرار گیرد.

آیا خطر جدیدی در راه است ؟ آتشفشان

بنابر اعلام سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور:
نشانه‌هایى مبنى بر امکان فعالیت آتشفشانى دماوند مشاهده شده است

تغییر در الگوى لرزه‌خیزى، خروج گاز و بخار و همچنین تغییر در شیب دامنه‌ نشانه‌هاى اصلى احتمال رویداد آتشفشان بشمار مى‌آیند  که در مورد دماوند بیشتر این نشانه‌ها توسط کارشناسان سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور و سایر مراکز پژوهشى کشور مشاهده شده است.

به گزارش روابط‌عمومى سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور مهندس فرهاد انصارى مدیر زمین‌شناسى مهندسى و زیست‌محیطى این سازمان گفت: دماوند آتشفشانى خفته و نه خاموش است و نباید نشانه‌هایى که در آن مشاهده مى‌شود را فراموش کرد و نسبت به آنها بى‌توجه بود.

وى در مورد نشانه‌هاى بروز پدیده آتشفشان در چنین قله‌هایى یادآور شد: افزایش لرزه‌خیزى یا بطور کلى و تغییر الگوى لرزه‌خیزى منطقه، خروج گازهاى آتشفشانى و همچنین تغییر در شیب دامنه‌ کوه‌هاى آتشفشان اصلى‌ترین نشانه‌هاى احتمال رویداد آتشفشان هستند که در مورد دماوند دو مورد اولیه از ابتداى سال 85 به‌وضوح  دیده شده و با توجه به گزارش‌هاى اخیر کارشناسان مبنى بر افزایش رویداد زمین‌لغزه در منطقه، احتمال تغییر در شیب دامنه‌هاى قله دماوند نیز وجود دارد.

انصارى با بیان اینکه بروز سه‌ نشانه یاد شده مى‌تواند نشانه‌اى از حرکت مایع مذاب(ماگما) از بخش‌هاى پائین زمین به سمت بالا باشد، خاطر نشان کرد: به سبب وجود فشار بسیار زیاد در ژرفاى زمین حرکت ماگما به سوى دهانه آتشفشان با خروج حجم زیادى از بخار و گازهاى مختلف و همچنین ترک خوردن و متورم شدن پوسته زمین و در نهایت تغییر در شیب دامنه کوه آتشفشان همراه است که به صورت رویداد زمینلرزه و تغییر شیب دامنه دیده مى‌شود.

مدیر زمین‌شناسى مهندسى و زیست‌محیطى سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور افزود: بررسى و پیش‌بینى حرکت گدازه‌هاى احتمالى، سیلاب‌هاى به راه افتاده، خاکستر ایجاد شده ناشى از انفجارات ایجاد شده و همچنین گازهاى سمى که در زمان بروز پدیده آتشفشان بوجود خواهد آمد، براى مقابله با خطرات ناشى از فوران احتمالى و برنامه‌ریزى‌هاى مورد نیاز براى آماده بودن در برابر چنین مخاطراتى بسیار مهم است.

وى با بیان اینکه ممکن است چنین تغییراتى نشان دهنده رویداد آتشفشان در آینده نزدیک نباشند، افزود:  رفتارسنجى و بررسى ویژگى‌هاى دماوند و سایر آتشفشان‌هاى مشهور ایران که همگى از آتشفشان‌هاى جوان جهان بشمار مى‌آیند با هدف شناخت رفتار طبیعى آنها، این امکان را فراهم مى آورد که در صورت پیدا شدن رفتار ناهنجار و غیر طبیعى در آینده، چنین تغییر رفتارى شناسایى شده و در تصمیم‌گیرى مورد استفاده قرار گیرد. 

انصارى در پایان با اشاره به اینکه داده‌هاى موجود از آتشفشان‌هاى ایران بسیار اندک بوده و براى ما ناشناخته هستند، تصریح کرد:  نباید فراموش کرد بیشتر این آتشفشان‌ها خفته هستند و خاموش بشمار نمى‌آیند و تنها با شناخت کافى از پدیده‌ها و فرآیند زمین‌شناسى است که مى‌توان هنگام رویارویى با آنها بدون غافلگیر شدن بدرستى تصمیم گرفت و براى پیشگیرى از آسیب‌هاى جانى و مالى گسترده برنامه‌ریزى کرد.

پیشگویی زلزله در تهران

‌ایستگاه ثبت پیش نشانه‌های الکترو مغناطیسی زلزله برای اولین بار در دنیا در اعماق ۳۰متری کوه‌های توچال نصب شد.
‌ایستگاه پیش‌بینى زلزله در توچال تهران فعلا در حال شناسایى رفتار عادى زمین است که در آینده‌اى نزدیک تهران را از وقوع زمین لرزه آگاه مى‌کند. تهران از روز گذشته به عنوان اولین شهر دنیا به ایستگاه پیش‌بینى زلزله مجهز شد. در این ایستگاه از دو سیستم پیش نشانگر زمین لرزه استفاده شده که در دنیا براى اولین بار طراحى و ساخته شده است.نصب دو دستگاه ثبت پیش‌نشانگرهاى زلزله در کوه توچال به شهروندان تهرانى این نوید را مى‌دهد که در آینده‌اى بسیار نزدیک مى‌توانند به صورت قطعى از وقوع زلزله در یک فاصله زمانى منطقى با خبر شوند تا خودشان را براى در امان ماندن از حوادث آماده کنند. این دستگاه از دیروز در اعماق کوه‌هاى توچال تهران در حال شناسایى رفتار عادى زمین است.روز گذشته در ارتفاع ۲هزار مترى از سطح دریا و در فاصله ایستگاه‌هاى یک و دو توچال، در حفره‌اى ۳۰ مترى سیستم ثبت پیش‌نشانگرهاى الکترومغناطیسى زمین لرزه کار خودش را آغاز کرد.سیستم مزبور که به دو روش، پیش‌نشانگرهاى زمین لرزه در تهران را شناسایى مى‌کند طى مدت ۲سال در سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات معدنى کشور طراحى و ساخته شده و هزینه‌اى بالغ بر ۵۰میلیون تومان نیز در برداشته است. مهندس کوروش لطیفى فوق‌لیسانس ژئوفیزیک و سرپرست این پروژه در مورد چگونگى عملکرد ایستگاه پیش‌بینى زلزله در تهران به خبرنگار ما گفت: در سیستم ثبت پیش نشانگرهاى الکترو مغناطیس‌هاى زمین‌لرزه از ۲دستگاه کمک گرفته شده است.این عکس ایستگاه پیش بینى زلزله در کوه هاى توچال را نشان مى دهد. فردا در این محل تابلویى نصب مى شود با این متن: از نزدیک شدن به این محل براى جلوگیرى از بر هم خوردن برنامه ریزى سیستم ها جدا خوددارى کنید!در دستگاه اول با ثبت تغییرات میدان مغناطیسى زمین، متوجه خواهیم شد که زمین‌لرزه‌اى در شرف اتفاق است.در دستگاه دوم نیز با ثبت و دریافت امواج صوتى از اعماق زمین آگاهى از وقوع زمین لرزه پیدا مى‌کنیم.لطیفى ایده ساخت این سیستم پیش‌نشانگر زلزله را با الهام از عکس‌العمل پرندگان و حیوانات در زمان قبل از وقوع زمین‌لرزه گرفته است.وى در این زمینه گفت: حیوانات و پرندگان صداهایى را با فرکانس‌هاى بالاتر یا پایین‌تر از محدوده فرکانس‌هایى که گوش انسان قادر به شنیدن آن است، مى‌شنوند و لذا در این سیستم میکروفونى طراحى و ساخته شده است که هر نوع صدا در هر محدوده فرکانس را بتواند ثبت کند.لطیفى همچنین گفت: در دستگاه ثبت تغییرات میدان الکترومغناطیس نیز از ۳نوع حس‌گر الکترومغناطیس که قادر به ثبت تغییرات میدان در هنگام وقوع زمین لرزه هستند، استفاده شده است.مجرى این پروژه افزود: به خاطر وجود کانى کوارتز در سنگ این احتمال وجود دارد که یک تنش (عکس‌العمل) شدید الکترومغناطیس در هنگام وقوع زمین لرزه داشته باشیم.دستگاه ثبت پیش نشانگرهاى زلزله که در اعماق ۳۰مترى کوه‌هاى توچال تهران نصب و راه‌‌اندازى شده، در دنیا به لحاظ نوع شناسایى نشانگرهاى زلزله منحصر به فرد است.تحقیقات خبرنگار دنیاى اقتصاد حاکى است، در حال حاضر در شهر تهران انواع دستگاه‌هاى شناسایى نشانگرهاى زلزله مشغول به کار هستند که به روش مکانیکى این عمل را انجام مى‌دهند.به عنوان مثال با استفاده از امواج (پی) ناشى از وقوع زمین‌لرزه یک نوع ساعت و تلفن طراحى شده که زنگ مى‌زند.شناسایى این امواج (پی) که چند ثانیه قبل از امواج مخرب زمین‌لرزه ایجاد مى‌شود با استفاده از تلفن و یا ساعت قابل شناسایى است.اما مجرى این دستگاه‌ها به دلیل اطمینانى که از عملکرد آنها پیدا نکرده‌اند تمایلى به اعلام عمومى پیش‌نشانگرها نیز ندارند.ایستگاه پیش‌بینى زلزله در کوه‌‌هاى توچال در نقطه‌اى واقع در محل تلاقى ۲ گسل شمال تهران و امامزاده داوود نصب شده است.کارشناسان زمین‌شناسى در سازمان زمین شناسى با تحقیقاتى که بر روى محل نصب این دستگاه انجام داده‌اند، این نقطه (محل تلاقى ۲گسل فعال در تهران) را به عنوان بهترین نقطه دریافت پیش‌نشانه‌‌هاى زلزله شهر تهران انتخاب کرده‌اند.سیستم ثبت پیش‌نشانگرهاى زلزله با استفاده از یک فرستنده به اتاق گروه لرزه زمین‌ساخت واقع در سازمان زمین‌شناسى متصل است و اطلاعات دریافتى از امواج الکترومغناطیسى در اعماق زمین به صورت لحظه‌اى (online) به این سازمان ارسال مى‌شود.در ایستگاه پیش‌بینى زمین‌لرزه در توچال تهران یک دوربین مداربسته نیز نصب شده تا علاوه بر کنترل محیط اطراف این ایستگاه و نگهبانى از آن، تغییرات جوى و محیطى در این ایستگاه را به سازمان زمین‌شناسى گزارش دهد.زیرا تغییرات جوى (ابر، باد و باران و...) مى‌تواند در تغییرات امواج الکترومغناطیسى تاثیرگذار باشد.دکتر مرتضى طالبیان، مشاور در طراحى و ساخت این سیستم و رییس گروه لرزه زمین ساخت سازمان زمین‌شناسى نیز در مورد این ایستگاه به خبرنگار ما گفت: از امروز این ایستگاه رسما کار خودش را آغاز کرده و فعلا اطلاعات در مورد تغییرات امواج الکترومغناطیسى اعماق زمین را به ما مى‌دهد.ما نیز در حال شناسایى رفتار عادى هستیم و تا زمانى که نتوانیم رفتار عادى زمین را به واسطه دریافت امواج کاملا شناسایى کنیم، نمى‌توانیم پیش‌بینى از وقوع زمین‌لرزه داشته باشیم.وى در توضیح بیشتر افزود: مسلما منحنى‌هایى را که به واسطه ثبت تغییرات امواج الکترومغناطیسى از این دستگاه دریافت مى‌کنیم، بعد از مدتى قابل شناسایى هستند و مى‌توان رفتار عادى زمین را از این طریق شناسایى کنیم که بعد از آن هر نوع تغییر غیرمنطقى در این منحنى‌ها مى‌تواند حاکى از شناسایى نشانگرهاى وقوع زمین لرزه در تهران باشد.
از زمان انتشار این خبر دوسال گذشته است .شما چقدر از نتایج آن اطلاع دارید ؟